“Tâm lý đám đông” trong kinh doanh

4
(4)

 

Chắc các bạn đã từng nghe qua thí nghiệm 5 con khỉ:

Các nhà tâm lý học đã làm một thí nghiệm như thế này: họ bỏ 5 con khỉ vào trong một cái chuồng, chúng được cho ăn rất hạn chế nên lúc nào cũng đói

Trong chuồng đặt một cái thang đủ nhỏ để chỉ 1 con khỉ có thể trèo lên, nếu lên tới đỉnh nó sẽ lấy được nải chuối.

Mỗi lần có 1 con khỉ leo lên thang lấy quả chuối thì các nhà khoa học lấy cây đập mấy con còn lại. Riết như vậy một thời gian thì cứ con khỉ nào trèo lên thang thì 4 con khỉ còn lại ngăn cản nó. Chúng nó nhận thức được rằng cứ có 1 con trèo lên thang là các con còn lại bị ăn đòn.

Cứ như vậy chẳng còn con khỉ nào dám trèo lên thang nữa, mặc kệ rất đói và quả chuối ở trước mắt.

Nhà khoa học bằng đổi 1 con khỉ trong đó bằng một con khỉ mới. Dĩ nhiên con này liền chạy đến cầu thang nhưng bị 4 con kia ngăn lại và dần cho một trận. Rồi con mới này cũng học được bài học không được leo lên cầu thang. Mấy nhà khoa học lại thay thế 1 con khỉ cũ bằng con khỉ mới khác. Con khỉ đó cũng lại chạy tới thang và bị 4 con kia đập

Dần dần sau vài lần đồi nữa thì cả 5 con khỉ trong chuồng đều là khỉ mới. Chúng vẫn ngăn chặn không cho con khỉ nào trèo lên thang. Chẳng con nào trong số chúng hiểu tại sao phải làm vậy. Chúng chỉ biết rằng:

1- Nếu nó trèo lên thang thì 4 con còn lại sẽ đánh nó

2-Nếu thấy con nào trèo thang thì cần phải xông vào đập nó dù không hiểu lý do đập nó là gì.

Thí nghiệm trên làm các nhà khoa học rút ra được một đặt tính tâm lý gọi là “Tâm lý đám đông” hay “Hiệu ứng bầy đàn”.

Điều này không chỉ đúng với khỉ mà còn đúng với người. Có thể thấy khá rõ trên mạng xã hội, có rất nhiều tình huống đám đông phẫn nộ vì thấy người khác phẫn nộ mặc dù chưa hiểu đầu đuôi khúc giữa ra sao. Thấy người ta chửi thì mình cũng a vô chửi bổ sung. Thấy người ta kêu sao kê thì mình cũng vào kêu sao kê, mặc dù không biết in sao kê ra thì có giải quyết được vấn đề gì không?

Một bài đăng trên facebook kiểu “Làm từ thiện có nên sao kê hay không?”. Nếu những bình luận đầu tiên cho rằng nên thì những bình luận tiếp theo cũng có xu hướng ủng hộ quan điểm đó và ngược lại.

Trong định hướng nghề nghiệp của sinh viên cũng thường hay xuất hiện “Tâm lý đám đông”. Hồi mình chuẩn bị thi đại học, thấy ngành kỹ thuật viễn thông đang hot, lương cao thế là nguyên một đám lao vào học kỹ thuật viễn thông. Đến lúc ra trường nhu cầu thị trường không còn thế là phải làm trái ngành.

Trong kinh doanh, chúng ta hay thấy các thương hiệu cà phê, trà sữa khi mới khai trương thường có hàng dài các em teen teen đứng xếp hàng chờ mua, những người khác đi qua thấy đông cũng tò mò chen vào đứng xếp hàng dù chưa bao giờ uống trà sữa hay cà phê thương hiệu đó. Hay là trên tiki chúng ta thường xem các nhận xét về sản phẩm bên dưới để ra quyết định mua hàng, bài nào nhiều nhận xét tốt thì mua không thì thôi.

Trong đầu tư, thị trường chứng khoán là nơi dễ nhìn thấy “hiệu ứng bầy đàn” nhất. Thấy người ta mua cổ phiếu A cũng đổ xô mua cổ phiếu A, thấy Elon Musk mua bitcoin thế là đổ xô mua bitcoin, thấy nhiều người mua vàng mình cũng mua vàng, thấy người ta mua đất mình cũng mua đất. Trong các mảng này này, nếu bạn có năng lực điều khiển hoặc dự báo tâm lý đám đông thì bạn thắng.

Nhân tố quan trọng nhất ảnh hưởng dến tâm lý đám đông là có bao nhiêu người giữ ý kiến đó chứ không phải ý kiến đó đúng hay không. Thế mới có chuyện biết rằng đất nông nghiệp không xây nhà được nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn lao vào mua.

Chuyện này cũng dễ hiểu thôi, bởi là con người làm sao có thể hiểu tường tận mọi việc, nhất là trong thời buổi thông tin nhiễu loạn như hiện nay, đối với những việc không hiểu chúng ta thường “chạy theo phong trào”. Nhiều doanh nghiệp, tổ chức biết cách khai thác yếu tố “tâm lý bầy đàn” đã xây dựng thành công thương hiệu cho sản phẩm/ dịch vụ của mình.

Với bạn và tôi, chúng ta không cần phải sợ “Tâm lý đám đông”, chỉ cần hiểu, kiểm soát và khai thác nó là được. Vậy có cách nào để kiểm soát nó không? Câu trả lời đó là “Tư duy độc lập” mà tôi sẽ trình bày ở một bài viết khác. Còn ý kiến của bạn thế nào. Hãy để lại bình luận bên dưới nhé!

Bài viết này có hữu ích với bạn không?

Click để đánh giá bài viết

Average rating 4 / 5. Vote count: 4

No votes so far! Be the first to rate this post.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Chào bạn!

Nếu bạn để lại email vào ô bên dưới thì mỗi tuần,

khi tôi đăng bài mới trên blog này, tôi sẽ chủ động gửi email cho bạn

để bạn không bỏ lỡ bất kỳ thông tin hữu ích nào từ tôi!Ngô Hữu Thống